Şirket grupları, şirketler manzarasının önemli bir gerçeğidir. Hemen hemen her büyük firma bir grup olarak, yani bir ‘ana’ şirketin ortak kontrolü altında resmi olarak bağımsız şirketlerden oluşan bir ağ olarak örgütlenmiştir. Dünya çapında önemli sayıda şirket grubu, azınlık pay sahipli gruplardır (minority co-owned groups; MCOGs), yani bunlar borsada işlem gören bir veya daha fazla bağlı ortaklığa sahip gruplardır.
Azınlık pay sahipli grupların azınlık hissedarları için önemli riskler içerdiği iyi bilinmektedir. Tam olarak sahip olunan gruplar [wholly owned groups (yani, yalnızca ana şirket düzeyinde mevcut olan azınlık hissedarlara sahip gruplar)] ve çok bölümlü tek kuruluşlu firma (multidivisional single-entity firm) gibi daha basit kurumsal yapılara göre kontrol edenlerin tünel oluşturmasını kolaylaştırırlar.
Kontrol edenler (i) firmalarını azınlık pay sahipli gruplar olarak yapılandırarak, grup içi işlemler gibi çelişkili işlemler rutin ticari işlemler haline gelme eğiliminde olduğundan, kontrol edenler sık sık grup içi işlemlere (intragroup transactions; IGTs) -gruplar halinde ana tünelleme tekniği (chief tunneling technique)- girebilir ve azınlık hissedarları üzerindeki olumsuz etkilerini daha kolay gizleyebilirler; (ii) grup üyeleri arasında hiçbir değiş tokuşu içermeyen anlaşılması/yakalanması zor (ve polis kuvveti gibi zor) işlemsel olmayan teknikler yoluyla ortak kurumsal değeri çekme seçeneği kazanırlar [örneğin, azınlık payların katıldığı bir bağlı ortaklığı karlı bir iş fırsatından vazgeçmeye veya daha büyük bir hisseye sahip oldukları diğer grup üyeleri üzerinde sırasıyla olumsuz veya olumlu yayılma etkileri olan zarar yaratan bir projeye yatırım yapmaya teşvik edebilirler].
Emin olmak için, azınlık hissedarları azınlık hisseleri için ödedikleri fiyata tünel açma risklerini doğru bir şekilde indirgedikleri sürece, kontrol edenlerin azınlık pay sahipli grup yapısı lehine seçimlerinin dağıtımla ilgili sonuçları olması beklenmemelidir. Ancak tünellemenin sosyal maliyetleri vardır. Etkin olmayan bir şekilde denetlendiği yerlerde (genellikle) de yasa dışı olduğu için, toplumun bakış açısından saf bir kayıp olan maliyetler (hem doğrudan hem de dolaylı) yaratan tünelleme gizlenmeli veya maskelenmelidir. Ayrıca, yaygın tünelleme özsermaye piyasalarında ters seçime yol açabilir: müstakbel yatırımcılardan çalmama niyetlerini inandırıcı bir şekilde gösteremeyen dürüst girişimciler, şirketlerini halka açtıklarında bir tünel indiriminden kaçınamazlar, bunun sonucunda da bazı firmalar pozitif net bugünkü değer projelerinden ve/veya borsada kote edilmekten vazgeçecektir.
‘Theortical Inquiries in Law’ın kontrol eden hissedarlar ve kontrol geliştirme mekanizmalarına ilişkin özel sayısında çıkacak olan bir makalede, azınlık pay sahipli grupların değer artırma gerekçeleri de olabileceği, yani bu grupların varlıklarının, yalnızca kontrol edenlerin daha büyük miktarlarda maddi özel fayda elde etme niyetiyle değil, aynı zamanda tüm hissedarlar için değer yaratma hedefiyle tutarlı şekillerde de açıklanabileceği gösterilerek, azınlık pay sahipli grupların tünelleme altyapıları olduğu şeklindeki geleneksel görüş sorunsallaştırılıyor. Bu amaçla, ilk önce bir firmayı tek bir kuruluş yerine bir grup olarak organize etmenin ana verimlilik nedenleri hatırlatılıyor ve bunların bir azınlık pay sahipli grup yapısının seçimini de haklı çıkarmadıkları gösteriliyor. Bununla birlikte, makalede, böyle bir yapının birbirini dışlamayan beş özel gerekçesi olabileceği gösteriliyor: birincisi, azınlık pay sahipli grup yapısı, potansiyel olarak grubun başkentidir. İkinci olarak, bağlı şirket yöneticilerinin yönetiminde bulundukları (ve dolayısıyla çabalarıyla sonuçlarını etkileyebilecekleri) belirli bir şirketin hisse senedi (veya hisse senedi opsiyonları) şeklinde tazminat almasına izin verir, bu da idari ajans maliyetlerinin düşmesine ve daha düşük sermaye maliyetine yol açabilir. Üçüncüsü, azınlık pay sahipli grup yapısı, ikili yapıya sahip hisselere yönelik verimsiz kısıtlamaları aşmak veya dördüncüsü, yabancı firmaların satın almalarını kolaylaştırmak için kullanılabilir. Beşinci olarak, azınlık pay sahipli grup yapısı, yol bağımlılığında ve daha verimli organizasyonel yapılara geçişin yüksek maliyetlerinde bir gerekçe bulabilir. Diğer şeyler eşit olup, bu gerekçeler azınlık pay sahipli grupları hem tek kişilik firmaya hem de tam olarak sahip olunan gruba göre daha üstün bir organizasyonel şirket türü haline getirebilir.
Azınlık pay sahipli grupların benzersiz faydalar sağlayabileceği gerçeğinin önemli sonuçları bulunmaktadır. Her şeyden önce, piramitlerin yasaklanması gibi radikal politika tercihleri lehine davayı zayıflatır. İkincisi, grup içi işlemler biçimini aldığında kendi kendine işlem yapma konusunda daha gevşek şirketler hukuku kısıtlamalarını destekleyen görüşü destekliyor gibi görünebilir. Aslında, bazı ulusal şirket kanunları (çoğunlukla Kıta Avrupası’nda) zaten benzer bir rejim sağlamaktadır. Gruplara ilişkin bu özel kurallar, yardımcı yöneticilerin (belirli koşullar altında) bağlı ortaklık için dezavantajlı ancak tüm grup için yararlı olan kararlar almasına izin vererek yöneticilerin güvene dayalı görevlerini gevşetir, böylece kontrol edenlerin grup çıkarlarını bağlı kuruluşun çıkarlarına göre önceliklendirmesine izin verir. Bu özel rejimin temel amacı, grup içi işlemler için zahmetli usul yükümlülükleri gibi şirketler hukukunun bu açıdan getirdiği kısıtlamaları kaldırarak, gruplar halinde organize olmuş firmaların yönetimini kolaylaştırmaktır. Azınlık pay sahipli grupların değer artırıcı örgütsel yapılar olabileceği gösterildiğinde, bu özel etkinleştirme rejiminin getirilmesinin daha da haklı olduğu iddia edilebilir. Gerçekten de bu rejim, grup yönetim maliyetlerini azaltarak azınlık pay sahipli grup yapısının getirdiği faydaları maksimize edecektir.
Anılan makale, bu fikri çürüterek, belirlenen beş değer artırma gerekçesinden hiçbirinin şirketler hukukunun haksız kendi kendine işlem yapmaya yönelik kısıtlamalarının, yönetimlerini kolaylaştırmak için gruplar (azınlık pay sahipli gruplar dâhil) olarak örgütlenmiş şirketler için gevşetilmesi gerektiği iddiasıyla tutarlı olmadığını gösteriyor. Tam tersine, bu gerekçeler, grup içi işlemlere ilişkin kuralların katı olması veya en azından diğer çelişkili işlemler için belirlenenlerden daha az katı olmaması gerektiği önermesini güçlendiriyor. Örneğin, artan şeffaflığın (bağlı ortaklığın kotasyonu yoluyla) azınlık pay sahipli gruba özgü faydalarını ve hissedar çıkarlarını gözetmek için geliştirilmiş yönetim motivasyonunu (hisse bazlı tazminat yoluyla) düşünelim. Bu avantajlardan herhangi birinin gerçekleşmesi için, kote edilen bağlı ortaklığa grubun geri kalanından önemli ölçüde bağımsızlık verilmelidir. Durum böyle olmasaydı ve kote edilen bağlı ortaklık, daha büyük grubun herhangi bir bölümü gibi yönetilecek olsaydı (yani, sık sık grup içi değiş tokuş yapan ve adil fiyat kısıtlamalarından bağımsız bir şirket olarak), azaltılmış bilgi asimetrisi ve teşvik uyumu açısından ayrı kotasyon sayesinde kazanılabilecekler aslında kaybedilmiş olurdu. Bu işlemlerdeki adil fiyat kısıtlamalarından sistematik sapma ile birleştiğinde yüksek sayıda grup içi işlem, bağlı ortaklığın finansal raporlarının sağlaması amaçlanan ayrı resmi bulanıklaştırır ve bağlı ortaklığın ve dolayısıyla yönetim ekibinin finansal performansını ölçmeyi çok daha zorlaştırır. Buna göre, grup içi değiş tokuşu basitleştirecek bir kolaylaştırıcı rejim, azınlık pay sahipli grupların yukarıda belirtildiği gibi belirli işlevlerini ve dolayısıyla ilgili hissedarlar için faydalarını azaltacaktır. Benzer bir akıl yürütme, yazarların tanımladığı diğer üç değer geliştirme gerekçesine genişletilebilir, böylece grup içi ilişkiler bağlamında kendi kendine işlem yapma kurallarının herhangi bir şekilde gevşetilmesine karşı durum güçlendirilebilir.
